رنگ اپوکسی – انواع، طریقه مصرف و قیمت هر کیلو

رنگ اپوکسی پوششی دو جزئی بر پایه رزین اپوکسی است که پس از اختلاط با هاردنر، به‌صورت شیمیایی پخت می‌شود و فیلمی چسبنده، سخت و مقاوم در برابر مواد شیمیایی و سایش روی بتن و فلز می‌سازد. انتخاب درست آن به نوع سطح، محیط بهره‌برداری و جایگاه پوشش در سیستم (پرایمر، میانی یا رویه) بستگی دارد. در این صفحه انواع پوشش اپوکسی، طریقه مصرف، مقدار مصرف نظری، نکات ایمنی و عوامل مؤثر بر قیمت را بر پایه برگه‌های فنی اکسیر پرگاس بررسی می‌کنیم.

رنگ اپوکسی چیست؟

رنگ اپوکسی از دو بخش تشکیل می‌شود: رزین اپوکسی و هاردنر (عامل پخت). با مخلوط شدن این دو، واکنش شیمیایی پیوند عرضی (Cross-linking) رخ می‌دهد و شبکه‌ای سه‌بعدی و پایدار شکل می‌گیرد. به همین دلیل خشک شدن آن صرفاً تبخیر حلال نیست و پس از پخت کامل، فیلم نهایی چسبندگی و مقاومت شیمیایی بالایی پیدا می‌کند.

این پوشش‌ها (از جمله رنگ اپوکسی فلز) معمولاً در سیستم یک تا سه لایه اجرا می‌شوند: پرایمر برای چسبندگی و محافظت اولیه، لایه میانی برای افزایش ضخامت و ایجاد سد محافظ، و رنگ رویه برای مقاومت سطحی و ظاهر نهایی. ضعف اصلی اپوکسی در برابر پرتو فرابنفش (UV) است؛ در فضای باز، سطح آن به‌تدریج افت براقیت و تغییر رنگ پیدا می‌کند و گچی می‌شود، بنابراین در محیط‌های بیرونی باید رویه مناسب‌تری انتخاب شود.

رنگ اپوکسی دو جزئی چگونه کار می‌کند؟

در رنگ اپوکسی دو جزئی، رزین و هاردنر تا زمان اجرا جدا نگه داشته می‌شوند. پس از اختلاط با نسبت اعلام‌شده در دیتاشیت، واکنش پخت آغاز می‌شود و زمان کارکرد محدودی به نام عمر مخلوط (Pot life) شروع می‌شود. اگر مخلوط پس از این زمان استفاده شود، ویسکوزیته بالا می‌رود و چسبندگی و پخش یکنواخت افت می‌کند. نسبت اختلاط را نباید حدسی تغییر داد؛ اختلاف نسبت، پخت ناقص و فیلم نرم یا شکننده ایجاد می‌کند.

انواع رنگ اپوکسی بر اساس نقش در سیستم

پرایمر اپوکسی

پرایمر اولین لایه روی سطح است و وظیفه آن ایجاد چسبندگی و جلوگیری از شروع خوردگی روی فولاد یا نفوذ در منافذ بتن است. پرایمرهای ضدخوردگی (مانند زینک ریچ و زینک فسفات) برای فولاد و پرایمرهای نفوذپذیر برای بتن به کار می‌روند.

رنگ میانی

لایه میانی ضخامت فیلم را بالا می‌برد و سد محافظ در برابر رطوبت، نمک و مواد شیمیایی ایجاد می‌کند. رنگ‌های میانی اپوکسی معمولاً با پرایمر و رویه هم‌خانواده انتخاب می‌شوند تا بین لایه‌ها سازگاری و چسبندگی کامل برقرار شود.

رنگ رویه (پلی‌آمید و پلی‌آمین)

رویه با محیط تماس مستقیم دارد. بر اساس نوع هاردنر، اپوکسی‌ها به دو دسته پلی‌آمید و پلی‌آمین تقسیم می‌شوند. پلی‌آمید اغلب برای فلز و تجهیزات صنعتی با انعطاف و چسبندگی مناسب استفاده می‌شود و پلی‌آمین بیشتر برای بتن و کفپوش، با پخت سریع‌تر و مقاومت شیمیایی بالا به کار می‌رود.

انواع رنگ های اپوکسی

رنگ صنعتی اپوکسی بسته به محیط، زیرلایه و ضخامت مورد نیاز، در فرمول‌های متفاوتی تولید می‌شود. هر خانواده نقش مشخصی در سیستم پوششی دارد؛ بعضی برای آستری و آب‌بندی سطح، بعضی برای ضدخوردگی فولاد و بعضی برای لایه نهایی و مقاومت شیمیایی طراحی شده‌اند. در ادامه رایج‌ترین انواع همراه با کاربرد و مشخصات فنی معمول آن‌ها آمده است. مقادیر ذکرش‌شده در دمای حدود ۲۵ درجه سانتی‌گراد معتبر است و با تغییر دما و رطوبت کمی تغییر می‌کند.

اپوکسی گلس‌فلیک

اپوکسی گلس‌فلیک پوششی مات و ضخیم است که با الیاف شیشه‌ای تقویت می‌شود و برای محافظت از سطوح فلزی در تماس با محیط‌های خورنده به کار می‌رود. درصد جامد حجمی آن حدود ۸۵±۳٪ و ضخامت فیلم خشک ۴۰۰ تا ۶۰۰ میکرون است. زمان کارپذیری مخلوط حدود ۴۰ دقیقه، زمان لمس‌خشک حدود ۱۲ ساعت و حداقل زمان اجرای لایه بعدی حدود ۹ ساعت است. در برابر آب شور، روغن معدنی، هیدروکربن آلیفاتیک و بنزین مقاوم است، اما در برابر نور خورشید براقیت خود را از دست می‌دهد و تغییر رنگ می‌دهد. نوع نووالاک این خانواده با درصد جامد حدود ۹۰±۳٪ و ضخامت ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ میکرون برای مخازن، لوله، سازه فولادی و سکوهای فراساحلی استفاده می‌شود.

اپوکسی های‌بیلد

اپوکسی های‌بیلد رنگ میانی یا رویه‌ای طوسی و مات است که در یک لایه ضخامت بالایی ایجاد می‌کند و تعداد دست‌های لازم را کاهش می‌دهد. درصد جامد حجمی آن حدود ۶۶±۲٪، ضخامت فیلم خشک ۱۰۰ تا ۱۵۰ میکرون، زمان کارپذیری حدود ۶ ساعت و حداقل زمان بین دو لایه حدود ۱۲ ساعت است. مقاومت خوبی در برابر آب، روغن معدنی، هیدروکربن آلیفاتیک، ضربه و سایش دارد، ولی در برابر حلال‌های قوی و آروماتیک، اسیدها و مواد اکسیدکننده ضعیف است و برای محیط‌های اسیدی توصیه نمی‌شود.

رنگ اپوکسی بدون حلال (سالونت فری)

اپوکسی بدون حلال از نوع آمین‌پخت و نیمه‌براق است و چون حلال فرار ندارد، برای فضاهای بسته و مصارف بهداشتی مناسب است. درصد جامد آن حدود ۹۹±۱٪ و ضخامت فیلم خشک ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میکرون است. زمان کارپذیری حدود ۴۵ دقیقه، لمس‌خشک حدود ۲ ساعت و حداقل زمان اجرای لایه بعدی حدود ۱۲ ساعت است. این پوشش در مخازن و خطوط آب آشامیدنی کاربرد دارد و مطابق استانداردهای BS 6920:2014 و ANSI/AWWA C210-2015 ساخته می‌شود.

پرایمر اپوکسی مخصوص بتن

پرایمر و سیلر اپوکسی پلی‌آمینی شفاف و کم‌ویسکوزیته است که در منافذ بتن نفوذ می‌کند و سطح را مستحکم می‌کند. درصد جامد حجمی آن حدود ۲۸±۲٪، ضخامت فیلم خشک ۴۰ تا ۷۰ میکرون، زمان کارپذیری حدود ۳ ساعت و حداقل زمان اجرای لایه بعدی حدود ۳ ساعت است. روی بتن و کف فولادی صنعتی اجرا می‌شود و چسبندگی لایه‌های بعدی را به‌طور محسوسی بالا می‌برد.

کولتار اپوکسی پلی‌آمید

کولتار اپوکسی پلی‌آمید پوششی سیاه یا قهوه‌ای با جذب آب بسیار کم است. درصد جامد حجمی آن حدود ۶۲±۲٪، ضخامت فیلم خشک ۱۰۰ تا ۱۷۵ میکرون، زمان کارپذیری حدود ۳ ساعت، لمس‌خشک حدود ۶ ساعت و حداقل زمان بین دو لایه حدود ۱۲ ساعت است. در برابر آب دریا و روغن معدنی مقاوم است و برای سازه‌های مدفون و غوطه‌ور و همچنین داخل مخازن نفت خام استفاده می‌شود.

اپوکسی وینیل استر

اپوکسی وینیل استر از خانواده پوشش‌های ویژه محیط‌های شیمیایی است و در جاهایی کاربرد دارد که سطح با مواد خورنده در تماس دائم است. مقاومت شیمیایی و حرارتی آن از اپوکسی‌های معمولی بالاتر است و معمولاً در مخازن، کف‌های صنعتی در معرض مواد شیمیایی و تجهیزات فرآیندی به کار می‌رود. عملکرد نهایی این پوشش به آماده‌سازی دقیق سطح، رعایت نسبت اختلاط و فاصله زمانی بین لایه‌ها بستگی دارد.

لاک اپوکسی پلی‌آمید

لاک اپوکسی پلی‌آمید پوششی شفاف است که لایه‌ای صاف، مقاوم و قابل تمیزکاری روی سطح ایجاد می‌کند و ظاهر زیرلایه را حفظ می‌کند. چون اپوکسی در برابر پرتو فرابنفش ضعف دارد، لاک شفاف در فضای باز به‌مرور زرد و کدر می‌شود و بیشتر برای محیط‌های سرپوشیده مناسب است. تمیزی سطح و رعایت زمان بین لایه‌ها در کیفیت نهایی نقش مهمی دارد.

پرایمر زینک فسفات پلی‌آمید اپوکسی

پرایمر زینک فسفات آستری ضدخوردگی پلی‌آمیدی برای فولاد سندبلاست‌شده است. درصد جامد حجمی آن حدود ۶۰±۳٪، ضخامت فیلم خشک ۶۰ تا ۷۰ میکرون، زمان کارپذیری حدود ۴ ساعت و حداقل زمان اجرای لایه بعدی حدود ۱۲ ساعت است. این پرایمر لایه اول سیستم‌های حفاظتی فولاد را تشکیل می‌دهد و با رنگ‌های میانی و رویه اپوکسی هم‌خانواده اجرا می‌شود.

پرایمر زینک کرومات پلی‌آمید اپوکسی

پرایمر زینک کرومات پلی‌آمید اپوکسی آستری ضدخوردگی برای سطوح فولادی است که چسبندگی و حفاظت اولیه در برابر زنگ‌زدگی را فراهم می‌کند. معمولاً روی فولاد آماده‌سازی‌شده اجرا می‌شود و لایه‌های میانی و رویه هم‌خانواده روی آن قرار می‌گیرد. به‌دلیل وجود ترکیبات کرومات، رعایت نکات ایمنی هنگام اجرا و سازگاری با لایه‌های بعدی اهمیت زیادی دارد.

رنگ رویه اپوکسی فنولیک

رویه اپوکسی فنولیک پوششی نیمه‌براق با مقاومت شیمیایی بالا است. درصد جامد حجمی آن حدود ۶۴±۲٪، ضخامت فیلم خشک ۱۰۰ تا ۱۵۰ میکرون و زمان کارپذیری حدود ۶ ساعت است. در برابر نفت، اسید، قلیا، الکل، آب شور و حلال‌ها مقاوم است و می‌توان آن را مستقیماً روی فولاد اجرا کرد.

سیلر اپوکسی پلی‌آمید

سیلر اپوکسی پلی‌آمید پوششی بی‌رنگ و کم‌ضخامت است. درصد جامد حجمی آن حدود ۵۶±۲٪، ضخامت فیلم خشک ۳۰ تا ۴۰ میکرون، زمان کارپذیری حدود ۸ ساعت و حداقل زمان اجرای لایه بعدی حدود ۶ ساعت است. این سیلر روی پرایمر زینک اتیل سیلیکات اجرا می‌شود تا منافذ آن را ببندد و چسبندگی لایه بعدی را بهبود دهد.

زینک ریچ اپوکسی پلی‌آمید

پرایمر زینک ریچ اپوکسی آستری طوسی و مات است که با حفاظت کاتدی، فولاد را در برابر خوردگی محافظت می‌کند. درصد جامد حجمی آن حدود ۶۵±۳٪، میزان زینک در فیلم خشک حدود ۸۰٪ و ضخامت فیلم خشک ۶۰ تا ۷۰ میکرون است. زمان کارپذیری حدود ۴ ساعت، لمس‌خشک حدود ۳ ساعت، حداقل زمان اجرای لایه بعدی حدود ۱۲ ساعت و پخت کامل حدود ۷ روز است. در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، مخازن و خطوط لوله کاربرد دارد.

رنگ اپوکسی کف

رویه اپوکسی کف از نوع پلی‌آمینی، بدون حلال و براق است. درصد جامد حجمی آن حدود ۹۶±۲٪، ضخامت فیلم خشک ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میکرون و زمان کارپذیری حدود ۴۵ دقیقه است. در برابر مواد شیمیایی، سایش و ضربه مقاوم است و برای ایجاد سطح ضدلغزش می‌توان افزودنی مخصوص به آن اضافه کرد. اجرای سیستم‌های ضخیم در کفپوش اپوکسی صنعتی و پارکینگی معمولاً با همین گروه از پوشش‌ها انجام می‌شود.

کاربرد رنگ اپوکسی

از پوشش اپوکسی در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد و ساختمان برای حفاظت از مخازن، لوله‌ها، سازه‌های فلزی و کف‌های صنعتی استفاده می‌شود. در ساختمان نیز برای سطوح بتنی و پوشش‌های خانگی در حد کف‌های کم‌تردد کاربرد دارد؛ برای حفاظت از اسکلت فلزی هم می‌توان از سیستم‌های رنگ اسکلت فلزی ساختمان استفاده کرد.

رنگ اپوکسی استخر

برای سطوح استخر باید سیستمی انتخاب شود که در تماس دائم با آب پایدار بماند. آماده‌سازی دقیق بتن، رطوبت‌سنجی و پیروی از دیتاشیت اهمیت بالایی دارد، چون ضعف در اجرا باعث تاول زدن و جدا شدن فیلم می‌شود.

مزیت‌های رنگ اپوکسی روی بتن

اپوکسی بتن را در برابر نفوذ آب و روغن، سایش و گرد و غبار سطحی محافظت می‌کند، تمیزکاری را ساده می‌سازد و سطحی یکپارچه ایجاد می‌کند. پرایمر نفوذپذیر چسبندگی روی بتن را افزایش می‌دهد.

رنگ اپوکسی برای کف و قیمت آن

هزینه پوشش کف به ضخامت فیلم، نوع سیستم (رنگی یا خودتراز)، آماده‌سازی سطح و دستمزد اجرا بستگی دارد. برای مقایسه باید هزینه تمام‌شده هر مترمربع را برآورد کرد، نه فقط نرخ مواد.

اجرای رنگ اپوکسی در پارکینگ

در پارکینگ، پوشش باید در برابر ترافیک چرخ، روغن و مواد شیمیایی دوام داشته باشد. انتخاب ضخامت مناسب و ضدلغزش کردن سطح، به‌ویژه در رمپ و محل‌های مرطوب، ضروری است.

مزایا و معایب رنگ اپوکسی

مزایا: چسبندگی خوب به بتن و فولاد، مقاومت شیمیایی و سایشی، فیلم یکپارچه و قابل تمیزکاری، و امکان طراحی سیستم‌های ضخیم یا نازک.

معایب:

• ضعف در برابر UV؛ در فضای باز زرد و گچی می‌شود.
• سطح صیقلی و براق می‌تواند لغزنده باشد و نیاز به افزودنی ضدلغزش دارد.
• حذف پوشش پخت‌شده دشوار است و معمولاً به روش مکانیکی انجام می‌شود.
• بخارات حلال در انواع حلال‌دار خطرناک‌اند و تهویه و ایمنی الزامی است.
• پخت به دما و رطوبت حساس است و پخت کامل زمان‌بر است.
• نسبت اختلاط و عمر مخلوط را نمی‌توان نادیده گرفت.

طریقه مصرف رنگ اپوکسی

طریقه مصرف رنگ اپوکسی در همه محصولات یک چارچوب مشترک دارد، اما نسبت اختلاط، ضخامت و فواصل اجرا مخصوص هر محصول است و باید از برگه فنی (TDS) همان محصول گرفته شود.

1. بررسی سطح و آزمون رطوبت بتن: سطح باید خشک، سالم و عاری از روغن باشد. رطوبت بتن قبل از اجرا سنجیده شود.
2. آماده‌سازی: سطح فلز سندبلاست و بتن با پرداخت مکانیکی آماده شود و گرد و غبار کامل زدوده شود.
3. ترمیم ترک: ترک‌ها و حفره‌ها با مصالح سازگار ترمیم و تراز شوند.
4. پرایمر: پرایمر مناسب سطح (ضدخوردگی برای فلز، نفوذپذیر برای بتن) اجرا شود.
5. اختلاط رزین و هاردنر: با نسبت دیتاشیت و با همزن مناسب، تا مخلوط یکنواخت شود.
6. عمر مخلوط (Pot life): مخلوط باید در همین مدت مصرف شود و مخلوط گذشته از زمان کارکرد دور ریخته شود.
7. اجرای لایه اول: با غلتک، قلم‌مو یا اسپری مطابق دیتاشیت.
8. فاصله بین لایه‌ها: رعایت حداقل زمان Recoat و حداکثر زمان مجاز طبق دیتاشیت.
9. لایه دوم: پس از رسیدن به شرایط Recoat، لایه بعدی با ضخامت تعیین‌شده اجرا شود.
10. تهویه و ایمنی: استفاده از ماسک، دستکش و عینک و دوری از جرقه و شعله در محیط اجرا.
11. شرایط محیطی: دما و رطوبت نسبی محیط و دمای سطح باید در محدوده دیتاشیت باشد.

زمان خشک شدن رنگ اپوکسی

اعداد برای ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و در دمای متفاوت تغییر می‌کند؛ مرجع نهایی دیتاشیت هر محصول است.

مقدار مصرف رنگ اپوکسی

پوشش‌دهی نظری (مترمربع بر لیتر) = [درصد جامد حجمی × ۱۰] ÷ ضخامت فیلم خشک (میکرون).

مثال: Vs ۶۵٪ و DFT ۱۰۰ میکرون برابر ۶٫۵ مترمربع بر لیتر است (تئوری، بدون اتلاف). مصرف عملی به زبری سطح، روش اجرا و اتلاف بستگی دارد.

محاسبه نظری بر پایه Vs و DFT دیتاشیت است و جایگزین برآورد پروژه‌ای نیست.

عیب‌یابی اجرای رنگ اپوکسی

• حباب: معمولاً از رطوبت بتن، هوای محبوس یا اجرا روی سطح گرم ایجاد می‌شود. رطوبت‌سنجی و پرایمر مناسب جلوگیری می‌کند.
• پوست‌پرتقالی: ناشی از ویسکوزیته بالا، دمای پایین یا ابزار نامناسب است.
• چسبندگی ضعیف: اغلب به آماده‌سازی ناکافی، آلودگی روغنی یا رطوبت سطح برمی‌گردد.
• سفید شدن: در رطوبت بالا و دمای پایین هنگام پخت دیده می‌شود.
• گچی شدن: نتیجه تماس با UV در فضای باز است و با انتخاب رویه مناسب کاهش می‌یابد.

جدول مقایسه: پلی‌آمید و پلی‌آمین، اپوکسی و پلی‌اورتان

PXP PU305 رویه پلی‌یورتان نیمه‌براق است (طبق دیتاشیت محصول): Vs ۵۲±۲٪، DFT ۵۰ تا ۶۰ میکرون، Recoat حداقل ۸ ساعت و مقاوم در برابر UV.

قیمت هر کیلو رنگ اپوکسی و عوامل مؤثر بر آن

قیمت رنگ اپوکسی به عوامل فنی و تجاری بستگی دارد و به همین دلیل نرخ ثابت و واحدی ندارد.

قیمت هر مترمربع کفپوش اپوکسی شامل اجراست و قیمت زینک ریچ اپوکسی برای هر کیلو محصول است. این بازه‌ها تقریبی‌اند و قیمت نهایی به شرایط پروژه بستگی دارد.

قیمت هر کیلو تنها معیار نیست؛ هزینه هر مترمربع مهم است. محصولی با قیمت کمتر هر کیلو، اگر درصد جامد پایین‌تر یا مصرف بیشتری داشته باشد، می‌تواند هزینه تمام‌شده بالاتری ایجاد کند.

تولید کننده رنگ اپوکسی اکسیر پرگاس: خرید و فروش مستقیم

اکسیر پرگاس (شرکت پوشش اکسیر پارسه) تولید کننده رنگ اپوکسی و پوشش‌های محافظ صنعتی در ایران است و با دانش فنی اروپایی، واحد R&D و تیم فنی متخصص فعالیت می‌کند. خدمات این مجموعه شامل تأمین مواد اولیه شیمیایی، مشاوره فنی و اجرای پوشش‌های صنعتی است. خرید رنگ اپوکسی و فروش رنگ اپوکسی به‌صورت مستقیم از تولید کننده، امکان دریافت دیتاشیت و مشاوره انتخاب سیستم را فراهم می‌کند.

گواهینامه‌ها: Poushesh Exir Parse Co. دارنده ISO 9001:2015، ISO 14001:2015، ISO 45001:2018 و ISO 10004:2018 است. در محصولات نفت و گاز، حضور در فهرست تأمین‌کنندگان وزارت نفت (AVL)، NIPC، PIDMCO و فهرست تأمین‌کنندگان فراساحل NIOC، هر کدام در محدوده محصولات مربوط به خود، اعلام شده است.

سوالات متداول

نتیجه‌گیری

رنگ اپوکسی با پخت شیمیایی و سیستم پرایمر، میانی و رویه، حفاظت مؤثری برای بتن و فولاد فراهم می‌کند، به شرط آن‌که محصول متناسب با محیط انتخاب و طبق دیتاشیت اجرا شود. ضعف UV، حساسیت به رطوبت و دما و الزامات ایمنی را باید از ابتدا در نظر گرفت و هزینه را بر اساس مترمربع سنجید.

برای دریافت مشاوره فنی و استعلام قیمت می‌توانید با کارشناسان اکسیر پرگاس تماس بگیرید: ۰۲۱-۲۶۳۵۶۹۷۸ و ۰۲۱-۲۶۳۵۶۲۹۷ و موبایل ۰۹۹۱۵۳۳۳۷۶۳.